Trong quá trình triển khai BIM, nhiều doanh nghiệp vẫn tập trung chủ yếu vào việc tạo mô hình, kiểm tra và bàn giao hồ sơ tại từng giai đoạn của dự án. Đây là cách tiếp cận quen thuộc, nhưng khi số lượng dữ liệu và các bên tham gia ngày càng tăng, việc quản lý thông tin xuyên suốt vòng đời công trình trở nên quan trọng hơn.
Đó là sự khác biệt giữa Project-Centric BIM và Information-Centric BIM. Nếu Project-Centric BIM tập trung vào model và deliverables, thì Information-Centric BIM đặt thông tin làm trung tâm, kết nối dữ liệu từ thiết kế, thi công đến vận hành.
Vậy hai cách tiếp cận này khác nhau như thế nào và Information-Centric BIM mang lại giá trị gì cho một dự án xây dựng?
BIM không chỉ là việc tạo ra một mô hình 3D. Giá trị thực sự của BIM nằm ở cách thông tin được tạo ra, kiểm soát, chia sẻ và sử dụng trong suốt vòng đời dự án. Trong thực tế, có thể nhìn thấy hai cách tiếp cận phổ biến: Project-Centric BIM và Information-Centric BIM.
Project-Centric BIM tập trung chủ yếu vào sản phẩm bàn giao tại từng giai đoạn như model, drawing, document và hồ sơ dự án.
Information-Centric BIM xem thông tin là trung tâm, kết nối dữ liệu từ thiết kế, thi công đến vận hành thông qua các tiêu chuẩn, quy trình và môi trường dữ liệu chung.
Trong Project-Centric BIM, BIM thường được triển khai xoay quanh từng dự án cụ thể. Đội ngũ dự án tập trung vào việc tạo 3D Model, Drawing, Quantity, Documentation và thực hiện kiểm tra trước khi bàn giao tại các milestone. Thông tin thường được tổ chức theo file, folder hoặc các bộ hồ sơ phục vụ từng giai đoạn.
Workflow điển hình có thể được mô tả: Model → Review → Revise → Deliver
Mục tiêu chính là đảm bảo mô hình và hồ sơ đáp ứng yêu cầu tại thời điểm bàn giao. Cách tiếp cận này phù hợp với những dự án mà BIM chủ yếu được sử dụng cho design coordination, documentation và clash detection.
Khi dữ liệu được quản lý chủ yếu dưới dạng các file và milestone riêng biệt, việc theo dõi:
có thể trở nên phức tạp. Đặc biệt, khi dự án có nhiều bên tham gia, information fragmentation dễ xuất hiện.
Information-Centric BIM không xem BIM chỉ là một mô hình 3D. Thay vào đó, mô hình BIM là một phần trong hệ sinh thái thông tin bao gồm IFC, CDE, IDS, BSDD, Asset Data, 4D/5D và các dữ liệu liên quan.
Các nguồn thông tin được kết nối để tạo thành một dòng dữ liệu xuyên suốt dự án.
Ví dụ: Design → Coordination → Construction → Handover → Operation
Thông tin được tạo ra ở một giai đoạn có thể tiếp tục được sử dụng ở các giai đoạn tiếp theo.
Một điểm khác biệt lớn của Information-Centric BIM là vai trò của Common Data Environment (CDE).
CDE không đơn thuần là nơi lưu trữ file. Nó giúp kiểm soát:
Information → Version → Review → Approval → Distribution → Record
Nhờ đó, các bên có thể xác định thông tin nào đang được sử dụng, thông tin nào đã được kiểm tra và đâu là phiên bản chính thức.
Điều này đặc biệt quan trọng trong các dự án có nhiều Owner, Consultant, Contractor và Subcontractor cùng tham gia.
Đọc thêm: Môi Trường Dữ Liệu Chung (CDE) Trong BIM
Thay vì chỉ: Model → Review → Revise → Deliver
Information-Centric BIM hướng đến: Specify → Validate → Connect → Operate
Điều này cho phép thông tin BIM tiếp tục tạo ra giá trị sau khi giai đoạn thiết kế hoặc thi công kết thúc.
| Tiêu chí | Project-Centric BIM | Information-Centric BIM |
|---|---|---|
| Trọng tâm | Model & Deliverables | Information |
| Phạm vi | Từng dự án/giai đoạn | Xuyên suốt vòng đời |
| Workflow | Model → Review → Deliver | Specify → Validate → Connect → Operate |
| Dữ liệu | File, model, document | Connected information |
| CDE | Có thể chưa phải trọng tâm | Thành phần quan trọng |
| Interoperability | Hạn chế hơn | Được chú trọng |
| Asset Information | Thường tập trung ở handover | Được chuẩn bị xuyên suốt |
| QA/QC | Kiểm tra hồ sơ/model | Kiểm tra yêu cầu và dữ liệu |
| Mục tiêu | Hoàn thành deliverables | Tạo và duy trì giá trị thông tin |
Trong Project-Centric BIM, nhiều vấn đề có thể chỉ được phát hiện khi đến giai đoạn review hoặc trước khi bàn giao. Ví dụ, một drawing thiếu thông tin hoặc một model issue có thể chỉ được phát hiện khi thực hiện kiểm tra.
Information-Centric BIM hướng tới việc kiểm tra yêu cầu và chất lượng thông tin sớm hơn, giúp giảm nguy cơ phát sinh lỗi ở các giai đoạn sau.
Một quan niệm phổ biến là BIM = Revit hoặc BIM = 3D Model. Tuy nhiên, một dự án BIM hiệu quả cần nhiều hơn một mô hình.
Thông tin còn bao gồm: Requirements → Models → Drawings → Issues → Approvals → Schedules → Asset Data → Handover Information. Nếu các thông tin này không được kết nối và kiểm soát, việc có một mô hình BIM tốt vẫn chưa đảm bảo dự án có information management hiệu quả.
Information-Centric BIM đặt câu hỏi không chỉ là: “Mô hình có chính xác không?” mà còn: “Thông tin này có đúng yêu cầu, đúng phiên bản, đúng trạng thái và đến đúng người vào đúng thời điểm hay không?”. Đây chính là sự chuyển đổi từ Model-Centric sang Information-Centric.
Information-Centric BIM không có nghĩa là Project-Centric BIM trở nên không cần thiết.
Trong thực tế, dự án vẫn cần:
Điểm khác biệt nằm ở cách các deliverables này được kết nối và quản lý như một hệ thống thông tin thống nhất.
Có thể hình dung quá trình phát triển như sau: Project → Model → Data → Connected Information → Asset → Operation
Khi thông tin được duy trì xuyên suốt, BIM không còn chỉ phục vụ việc “làm mô hình và bàn giao hồ sơ”, mà trở thành nền tảng dữ liệu phục vụ cả vòng đời công trình.
Để Information-Centric BIM hoạt động hiệu quả, dự án cần một môi trường kiểm soát thông tin tập trung.
CDE giúp tổ chức và kiểm soát các vùng dữ liệu như: WIP → Shared → Published → Archived
Kết hợp với version control, permission, approval, audit trail và issue management, CDE giúp các bên làm việc dựa trên cùng một nguồn thông tin được kiểm soát.
CDE không chỉ lưu trữ BIM Model. Nó có thể kết nối: Model + Drawing + Document + Issue + RFI + Submittal + Approval + Project Data
Nhờ đó, thông tin không bị tách rời giữa các công cụ và phòng ban. Đây cũng là nền tảng để BIM tiến gần hơn đến ISO 19650, Digital Twin và Asset Information Management.
Đọc thêm: VinaCDE - Nền tảng CDE số 1 cho ngành Xây dựng Việt Nam
Project-Centric BIM phù hợp với cách triển khai BIM tập trung vào mô hình, hồ sơ và các mốc bàn giao của dự án. Tuy nhiên, khi yêu cầu quản lý dữ liệu ngày càng cao, BIM cần tiến xa hơn việc chỉ tạo ra các deliverables.
Information-Centric BIM chuyển trọng tâm từ “tạo và bàn giao mô hình” sang “quản lý và kết nối thông tin”. Thông tin được kiểm soát về yêu cầu, chất lượng, phiên bản, trạng thái và quyền truy cập, đồng thời có thể tiếp tục được sử dụng trong các giai đoạn tiếp theo của vòng đời công trình.
Vì vậy, tương lai của BIM không chỉ nằm ở việc tạo ra một mô hình chính xác, mà còn ở khả năng xây dựng một hệ thống thông tin được kết nối, có cấu trúc và đáng tin cậy.
Đây cũng là lý do CDE, openBIM, information requirements và data validation ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi từ Project-Centric BIM sang Information-Centric BIM.
BIMCAD Vietnam đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc triển khai các giải pháp BIM/CAD, CDE và quản lý thông tin xây dựng, hướng tới quy trình làm việc kết nối và hiệu quả hơn trong toàn bộ vòng đời dự án.
Liên hệ BIMCAD Vietnam để trao đổi về giải pháp BIM phù hợp cho dự án của bạn.
