Trong một dự án BIM, việc hoàn thành mô hình 3D không có nghĩa là quá trình BIM đã kết thúc. Giá trị thực tế của BIM nằm ở dữ liệu và các deliverables được tạo ra, kiểm tra và bàn giao trong suốt vòng đời dự án.
Một dự án BIM có thể tạo ra nhiều loại dữ liệu khác nhau: Revit Model (RVT), IFC, DWG, PDF Drawing, Point Cloud, Schedules, QA/QC Notes... Mỗi loại phục vụ một mục đích riêng nhưng đều cần được liên kết với Central BIM Model – nguồn dữ liệu tin cậy của dự án.
BIM Deliverables là tập hợp các mô hình, bản vẽ, dữ liệu và tài liệu được tạo ra và bàn giao trong quá trình triển khai BIM.
Deliverables không chỉ xuất hiện ở giai đoạn bàn giao cuối cùng. Trong suốt vòng đời dự án, chúng được tạo ra và cập nhật liên tục, từ khảo sát hiện trạng, thiết kế, phối hợp BIM, triển khai kỹ thuật, thi công, QA/QC cho đến bàn giao và vận hành.
Có thể hình dung quy trình tổng quát: Capture Site → Build Model → Coordinate & QA → Create Deliverables → Share & Publish
Điểm quan trọng là các deliverables cần được quản lý thống nhất để đảm bảo đúng phiên bản, đúng trạng thái và đúng đối tượng sử dụng.
RVT thường là mô hình BIM gốc được phát triển trong Revit, có thể bao gồm kiến trúc, kết cấu, MEP cùng các thông tin hình học, vật liệu và thông số kỹ thuật của công trình. Mô hình cũng chứa các Family và thuộc tính của từng đối tượng.
RVT thường được sử dụng xuyên suốt quá trình Design → Coordination → Clash Detection → Documentation, đồng thời là nguồn dữ liệu quan trọng để tạo ra nhiều deliverables khác.
Tuy nhiên, không phải tất cả các bên tham gia dự án đều sử dụng Revit. Vì vậy, chỉ bàn giao file RVT thường chưa đủ để đảm bảo khả năng trao đổi và sử dụng dữ liệu giữa các bên.
IFC (Industry Foundation Classes) là định dạng mở được sử dụng để trao đổi dữ liệu BIM giữa các phần mềm khác nhau.
Ví dụ: Revit → IFC → BIM Coordination Platform → Other BIM Software
IFC đặc biệt hữu ích khi dự án có nhiều bên sử dụng các phần mềm khác nhau.
Do đó, IFC thường là một deliverable quan trọng trong các dự án yêu cầu interoperability.
Mặc dù BIM tập trung vào mô hình và dữ liệu, PDF vẫn là một deliverable quan trọng trong nhiều dự án xây dựng. Bộ PDF có thể bao gồm mặt bằng, mặt cắt, mặt đứng, chi tiết kỹ thuật, bản vẽ thi công và các sheet set.
PDF thường được sử dụng trong các bước Review → Approval → Construction → Print & Share, đặc biệt khi cần chia sẻ hoặc sử dụng bản vẽ ngoài môi trường BIM.
Điều quan trọng là PDF phải được xuất từ đúng phiên bản model đã được kiểm tra và phê duyệt. Nếu model đã thay đổi nhưng PDF vẫn sử dụng phiên bản cũ, dự án có thể phát sinh sai lệch giữa Model và Drawing, dẫn đến nhầm lẫn trong thi công và phối hợp.
DWG vẫn giữ vai trò quan trọng trong nhiều quy trình thiết kế và thi công. File DWG có thể được xuất từ BIM Model để phục vụ các bản vẽ 2D như Layout, Plan, Elevation, Detail và Section, đồng thời hỗ trợ trao đổi với các bên sử dụng CAD.
Trong thực tế, nhiều dự án vẫn vận hành song song giữa BIM Model và CAD Drawing. Vì vậy, BIM không nhất thiết phải thay thế CAD, mà quan trọng là đảm bảo dữ liệu giữa các định dạng được đồng bộ và quản lý thống nhất.
Một trong những giá trị lớn của BIM là khả năng trích xuất dữ liệu trực tiếp từ mô hình. Schedules có thể cung cấp các thông tin như Door Schedule, Window Schedule, Room Schedule, Equipment Schedule, Material Takeoff và Quantity Information.
Thay vì thống kê thủ công từ nhiều bản vẽ, dữ liệu có thể được lấy trực tiếp từ các đối tượng trong BIM Model, giúp quá trình thống kê nhanh chóng và nhất quán hơn.
Quy trình có thể được hình dung đơn giản: BIM Model → Schedule → Quantity Takeoff → Cost / Procurement. Điều này giúp giảm nhập liệu thủ công và hạn chế sai sót trong quá trình thống kê.
QA/QC Information là một phần quan trọng trong BIM Deliverables, giúp đảm bảo mô hình đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và tính nhất quán trước khi được chia sẻ hoặc phát hành. Quá trình kiểm tra có thể bao gồm Clash Detection, Model Review, Data Validation, Naming Convention, Model Structure và kiểm tra các thông tin còn thiếu hoặc không hợp lệ.
Các vấn đề phát hiện trong quá trình kiểm tra có thể được ghi nhận dưới dạng QA/QC Notes hoặc Issues. Ví dụ, một Door có thể thiếu thông tin Fire Rating hoặc MEP Pipe có thể xung đột với Structural Beam.
Những Issues này cần được ghi nhận, giao cho người phụ trách, theo dõi và cập nhật trạng thái cho đến khi được xử lý và đóng lại. Điều này giúp quá trình QA/QC trở nên minh bạch và dễ kiểm soát hơn.
Đối với các dự án cải tạo, renovation hoặc Scan-to-BIM, Point Cloud có thể là một deliverable quan trọng, cung cấp dữ liệu trực quan và chính xác về hiện trạng công trình.
Point Cloud thường được tạo ra từ các công nghệ như Laser Scanning, LiDAR, Drone Scanning hoặc 3D Scanning. Quy trình có thể được mô tả đơn giản: Existing Site → Laser Scan → Point Cloud → BIM Modeling → As-built Model.
Point Cloud đóng vai trò là nguồn dữ liệu đầu vào cho BIM Team, giúp xây dựng mô hình hiện trạng chính xác hơn và giảm sự phụ thuộc vào việc đo đạc thủ công.
Đặc biệt với các công trình hiện hữu, Point Cloud có thể trở thành một trong những deliverables và nguồn dữ liệu quan trọng ngay từ giai đoạn đầu của dự án.
Nếu chỉ nhìn từng loại file riêng lẻ, dự án có thể trở nên rất phức tạp.
Một dự án có thể đồng thời có: RVT + IFC + DWG + PDF + Point Cloud + Schedules + QA/QC
Vấn đề không nằm ở số lượng file mà là: Làm thế nào để đảm bảo tất cả các deliverables đều xuất phát từ đúng nguồn dữ liệu và đúng phiên bản? Đây là lý do Central BIM Model đóng vai trò quan trọng.
Central Model có thể được xem là Single Source of Truth – nguồn dữ liệu trung tâm để các bên phối hợp và tạo ra các deliverables.
Mô hình tổng quát:
CENTRAL BIM MODEL
Single Source of Truth
│
┌─────────┬───────┼───────┬─────────┐
↓ ↓ ↓ ↓ ↓
RVT IFC DWG PDF Schedules
↓
QA / QC Notes
Khi model được cập nhật, các deliverables liên quan cũng cần được kiểm soát phiên bản tương ứng.
Một sai lầm phổ biến là xem BIM Deliverables đơn giản như một danh sách các file cần bàn giao, chẳng hạn: 01 RVT + 01 IFC + 20 PDF + 05 DWG. Tuy nhiên, cách tiếp cận này chưa phản ánh đầy đủ giá trị và yêu cầu quản lý thông tin của BIM.
Mỗi deliverable cần được gắn với các thông tin về người tạo, người kiểm tra, phiên bản, trạng thái, ngày phát hành và mục đích sử dụng. Đồng thời, cần xác định rõ ai có quyền truy cập và đâu là phiên bản mới nhất.
Vì vậy, BIM Deliverables không đơn thuần là các file được bàn giao. Chúng là sự kết hợp giữa dữ liệu + quy trình + kiểm soát thông tin, giúp đảm bảo đúng thông tin, đúng phiên bản và đúng người sử dụng tại đúng thời điểm.
Một quy trình cơ bản có thể triển khai theo 4 bước:
Thu thập dữ liệu hiện trạng bằng:
Laser Scan / Drone Scan / Point Cloud
Xây dựng BIM Model bằng Revit hoặc các công cụ BIM phù hợp.
Thực hiện:
Tạo và phát hành:
RVT → IFC → DWG → PDF → Schedules → QA/QC
Quy trình này giúp đảm bảo các deliverables được tạo ra từ một nguồn dữ liệu đã được kiểm tra thay vì phát hành các file rời rạc.
Khi số lượng file và thành viên dự án tăng lên, việc quản lý bằng email, Google Drive hoặc các thư mục cá nhân sẽ trở nên khó kiểm soát. Đây là lúc Common Data Environment (CDE) trở nên quan trọng. CDE giúp tổ chức dữ liệu theo workflow như: WIP → Shared → Published → Archived
Ví dụ:
WIP: BIM team đang phát triển và kiểm tra mô hình.
Shared: Model được chia sẻ cho các bên liên quan để phối hợp.
Published: Deliverable đã được kiểm tra và chính thức phát hành.
Archived: Lưu trữ các phiên bản và thông tin lịch sử.
Nhờ đó, người dùng không chỉ biết file nằm ở đâu, mà còn biết: File nào đang được sử dụng? File nào đã được phê duyệt? File nào là phiên bản cũ?
Đọc thêm: Môi Trường Dữ Liệu Chung (CDE) Trong BIM
Quản lý BIM Deliverables đúng cách có thể mang lại nhiều lợi ích:
Các bản vẽ, model và schedules được kiểm soát theo cùng một nguồn dữ liệu.
Các bộ môn có thể sử dụng IFC, RVT và các định dạng phù hợp để trao đổi thông tin.
Schedules và quantity data có thể được trích xuất trực tiếp từ model.
Hạn chế tình trạng sử dụng nhầm bản vẽ hoặc mô hình cũ.
Dữ liệu BIM được tổ chức tốt có thể tiếp tục phục vụ giai đoạn As-built và Facility Management.
BIM Deliverables không chỉ là RVT, IFC, PDF hay DWG. Đó là toàn bộ hệ thống dữ liệu được tạo ra, kiểm tra, chia sẻ và phát hành xuyên suốt vòng đời dự án BIM.
Một quy trình BIM hiệu quả cần đảm bảo sự liên kết từ Capture → Model → Coordinate → QA/QC → Deliver → Manage. Trong đó, Central BIM Model đóng vai trò nguồn dữ liệu trung tâm, còn CDE giúp kiểm soát việc lưu trữ, chia sẻ, phê duyệt và phát hành các deliverables.
Khi BIM được nhìn nhận không chỉ là một mô hình 3D mà là một hệ thống quản lý thông tin, các deliverables sẽ thực sự tạo ra giá trị cho thiết kế, phối hợp, thi công và vận hành công trình.
👉 BIMCAD Vietnam cung cấp các giải pháp BIM/CAD và CDE hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng quản lý mô hình, dữ liệu và deliverables một cách tập trung, thống nhất và hiệu quả.
