Trong quá trình triển khai BIM, đặc biệt ở các dự án có nhiều bên tham gia, các thuật ngữ viết tắt xuất hiện gần như ở mọi giai đoạn: từ lập kế hoạch, quản lý thông tin, phối hợp thiết kế cho đến thi công và vận hành.
Nếu chưa quen với hệ thống thuật ngữ này, việc đọc BEP, MIDP, TIDP, LOD, WIP, RFI, NCR hay các định dạng như NWC, NWD, NWF có thể trở nên khá khó hiểu.
Trong phần 1, BIMCAD Vietnam đã tổng hợp những thuật ngữ BIM phổ biến. Phần 2 tiếp tục mở rộng danh sách với 24 thuật ngữ được sử dụng trong BIM Management, Information Delivery, Coordination và Construction Management.
Đọc thêm: BIM Abbreviations: 20+ thuật ngữ viết tắt BIM cần biết trong dự án xây dựng
IFC là viết tắt của Industry Foundation Classes, một tiêu chuẩn dữ liệu mở được sử dụng để trao đổi thông tin BIM giữa các phần mềm khác nhau.
IFC giúp mô hình có thể được chia sẻ giữa các nền tảng như Revit, Archicad, Tekla, Solibri, Navisworks và nhiều phần mềm BIM khác mà không phụ thuộc hoàn toàn vào một nhà cung cấp.
Ví dụ: mô hình Revit có thể được xuất sang IFC để phục vụ kiểm tra, phối hợp hoặc trao đổi với các bên sử dụng phần mềm khác. Lưu ý: IFC cũng có thể được sử dụng với nghĩa Issued For Construction trong hồ sơ bản vẽ. Cần dựa vào ngữ cảnh để xác định ý nghĩa.
NWC là định dạng cache của Autodesk Navisworks. File NWC thường được tạo khi mô hình từ các phần mềm khác được đưa vào Navisworks để phục vụ việc tổng hợp và phối hợp mô hình.
NWC giúp quá trình làm việc với các mô hình được liên kết vào Navisworks nhanh và thuận tiện hơn.
NWD là file Navisworks đã được publish, chứa dữ liệu mô hình và thông tin cần thiết để xem xét trong Navisworks.
Định dạng này thường được sử dụng khi cần chia sẻ một phiên bản mô hình đã tổng hợp cho các bên liên quan mà không cần gửi toàn bộ file nguồn.
NWF là file dự án làm việc của Navisworks. File này lưu các thiết lập liên quan đến mô hình được tham chiếu, viewpoints, sectioning, clash tests và nhiều thông tin làm việc khác.
Có thể hiểu đơn giản:
NWC → dữ liệu cache
NWF → file dự án làm việc
NWD → file đã publish để chia sẻ/xem
BEP – BIM Execution Plan là Kế hoạch triển khai BIM của dự án.
BEP xác định cách BIM sẽ được triển khai, bao gồm:
BEP giúp các bên thống nhất cách thức làm việc với BIM ngay từ đầu dự án.
BMP – BIM Management Plan là Kế hoạch quản lý BIM, tập trung vào cách thức tổ chức và quản lý hoạt động BIM trong dự án.
Tùy theo tổ chức và tiêu chuẩn áp dụng, BEP và BMP có thể được sử dụng với phạm vi hoặc cách gọi khác nhau. Vì vậy, cần xác định rõ định nghĩa trong yêu cầu BIM của từng dự án.
MIDP – Master Information Delivery Plan là Kế hoạch tổng thể về phân phối thông tin.
MIDP giúp xác định:
MIDP thường đóng vai trò tổng hợp các kế hoạch thông tin từ nhiều nhóm hoặc đơn vị tham gia dự án.
TIDP – Task Information Delivery Plan là Kế hoạch phân phối thông tin theo nhiệm vụ. Nếu MIDP cung cấp góc nhìn tổng thể của dự án, TIDP tập trung vào từng nhóm hoặc nhiệm vụ cụ thể.
Ví dụ, nhóm Structure có thể lập TIDP để xác định các mô hình, bản vẽ, schedule và thông tin cần bàn giao theo từng mốc.
BIM – Building Information Modelling là phương pháp tạo lập và quản lý thông tin của công trình trong suốt vòng đời dự án.
BIM không chỉ đơn thuần là mô hình 3D. Một mô hình BIM có thể chứa: Geometry + Information + Relationships + Documentation
Từ thiết kế, phối hợp, thi công đến vận hành, thông tin BIM có thể được sử dụng để hỗ trợ nhiều quy trình khác nhau.
LOD thường được sử dụng để mô tả mức độ phát triển hoặc mức độ chi tiết của đối tượng trong mô hình BIM. Tùy theo tiêu chuẩn và hệ thống áp dụng, LOD có thể được hiểu theo các cách khác nhau, phổ biến như:
Do đó, khi triển khai BIM cần xác định rõ LOD đang được sử dụng theo định nghĩa nào.
Point Cloud – Đám mây điểm là tập hợp rất lớn các điểm dữ liệu trong không gian 3D. Point Cloud thường được tạo ra từ:
Trong BIM, Point Cloud có thể được sử dụng để khảo sát hiện trạng, kiểm tra sai lệch giữa hiện trạng và thiết kế, hoặc hỗ trợ tạo mô hình as-built.
PMIS – Project Management Information System là Hệ thống thông tin quản lý dự án.
PMIS có thể tập trung nhiều loại dữ liệu phục vụ quản lý dự án như:
Trong môi trường BIM, PMIS có thể kết hợp với dữ liệu mô hình và CDE để tạo ra một hệ thống quản lý thông tin tập trung hơn.
RFI – Request for Information là Yêu cầu cung cấp thông tin. RFI thường được sử dụng khi một bên cần làm rõ thông tin từ thiết kế, hồ sơ hoặc yêu cầu kỹ thuật trước khi tiếp tục công việc.
Ví dụ: Bản vẽ kiến trúc và kết cấu có sự khác biệt tại vị trí mở cửa → nhà thầu tạo RFI → tư vấn phản hồi → thông tin được cập nhật và lưu lại. Việc quản lý RFI có hệ thống giúp hạn chế việc trao đổi thông tin bị phân tán qua email, chat hoặc các kênh riêng lẻ.
WIP – Work In Progress là trạng thái đang thực hiện. Trong quy trình quản lý thông tin, WIP thường là khu vực làm việc nội bộ của một nhóm trước khi thông tin được kiểm tra và chia sẻ sang các trạng thái tiếp theo.
Một quy trình phổ biến có thể được tổ chức: WIP → Shared → Published → Archived. Điều này giúp kiểm soát rõ thông tin nào đang được phát triển và thông tin nào đã được phát hành chính thức.
SC thường được sử dụng để chỉ Sub-contractor hoặc Sub-consultant, tùy theo ngữ cảnh dự án.
Đây là các đơn vị tham gia thực hiện một phần công việc theo phạm vi được giao. Trong dự án BIM, SC có thể chịu trách nhiệm cung cấp:
NCR – Non-Compliance Report là Báo cáo không phù hợp. NCR được lập khi một công việc, sản phẩm hoặc tài liệu không đáp ứng yêu cầu đã được xác định.
Ví dụ: Thi công thực tế ≠ yêu cầu thiết kế / specification
→ Ghi nhận vấn đề
→ Phát hành NCR
→ Xác định nguyên nhân
→ Đề xuất biện pháp xử lý
→ Theo dõi đóng NCR
QA/QC gồm:
Trong BIM, QA/QC không chỉ liên quan đến kiểm tra mô hình mà còn có thể bao gồm: Model Check → Data Check → Coordination → Documentation → Deliverable. Mục tiêu là đảm bảo thông tin được cung cấp đúng yêu cầu, đúng tiêu chuẩn và đúng thời điểm.
O&M – Operations & Maintenance là Vận hành và Bảo trì.
Đây là giai đoạn sau khi công trình hoàn thành, trong đó thông tin BIM có thể tiếp tục được sử dụng để hỗ trợ:
Điều này cho thấy BIM không kết thúc khi công trình hoàn thành thi công.
O&M Manuals là bộ tài liệu phục vụ vận hành và bảo trì công trình.
Tài liệu có thể bao gồm:
Khi được liên kết với dữ liệu BIM, O&M Manuals có thể giúp đội ngũ vận hành truy cập thông tin tài sản thuận tiện hơn.
BS – British Standards là hệ thống tiêu chuẩn của Vương quốc Anh.
Trong lĩnh vực BIM, nhiều tiêu chuẩn và tài liệu của Anh có ảnh hưởng lớn đến cách tiếp cận Information Management và BIM. Đặc biệt, các tiêu chuẩn liên quan đến ISO 19650 có nguồn gốc phát triển từ hệ thống tiêu chuẩn BIM của Anh.
Đọc thêm: ISO 19650 Và Môi Trường Dữ Liệu Chung (CDE)
BSI – British Standards Institution là tổ chức tiêu chuẩn của Vương quốc Anh. BSI đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và phổ biến nhiều tiêu chuẩn liên quan đến quản lý thông tin và BIM.
BC có thể được sử dụng trong một số dự án để chỉ Base Consultant hoặc một vai trò được định nghĩa riêng trong hệ thống tổ chức dự án. Tuy nhiên, khác với các thuật ngữ như BEP, MIDP hay RFI, BC không có một cách diễn giải duy nhất trong mọi dự án.
Vì vậy, khi đọc BIM Execution Plan hoặc Project Information Requirements, cần kiểm tra Project Glossary để xác định chính xác thuật ngữ được sử dụng.
Lead Appointed Party là bên được chỉ định giữ vai trò đầu mối trong việc quản lý và phối hợp thông tin giữa các bên trong phạm vi được giao.
Trong hệ thống quản lý thông tin theo ISO 19650, việc xác định rõ vai trò của các bên giúp phân định: Ai yêu cầu thông tin → Ai tạo thông tin → Ai kiểm tra → Ai phê duyệt → Ai sử dụng. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng một quy trình BIM có trách nhiệm rõ ràng.
Đọc thêm: VinaCDE - Nền tảng CDE số 1 cho ngành Xây dựng Việt Nam
Các thuật ngữ như IFC, NWC, NWD, NWF, BEP, MIDP, TIDP, LOD, WIP, RFI, NCR, QA/QC và O&M không chỉ là những chữ viết tắt thường xuất hiện trong tài liệu BIM.
Chúng phản ánh cách một dự án tạo lập, trao đổi, kiểm soát, phát hành và sử dụng thông tin trong suốt vòng đời công trình.
Đặc biệt, khi dự án ngày càng có nhiều bên tham gia, việc hiểu đúng thuật ngữ cần đi cùng với việc chuẩn hóa workflow, phân quyền và quản lý phiên bản thông tin. Đây cũng là nền tảng để BIM thực sự hỗ trợ quá trình phối hợp và quản lý dự án thay vì chỉ dừng lại ở mô hình 3D.
BIMCAD Vietnam phát triển các giải pháp BIM/CAD và phần mềm chuyên ngành xây dựng, hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa workflow, khai thác dữ liệu BIM và nâng cao hiệu quả triển khai dự án.
Liên hệ BIMCAD Vietnam để tìm hiểu các giải pháp BIM/CAD phù hợp với workflow của doanh nghiệp.
